Odpowiednia temperatura ciała ma niepodważalne znaczenie dla ludzkiego organizmu. Większość procesów fizjologicznych naszego ustroju jest uzależniona od jej wartości, co pozwala na sprawne funkcjonowanie całej przemiany materii. Niestety, zaburzenie prawidłowej ciepłoty ciała niesie za sobą wiele niebezpiecznych skutków. Zarówno zbyt niska, jak i skrajnie wysoka temperatura ciała może spowodować poważne zagrożenie dla zdrowia i życia. W dalszej części artykułu poruszymy m.in. kwestię gorączki, hipotermii oraz opiszemy urządzenia wykorzystywane do pomiaru temperatury.

 

Czym jest gorączka? Nieprawidłowa temperatura ciała

 

Prawidłową ciepłotę ciała określa temperatura, której maksymalna wartość wynosi 37°C. To właśnie w takim stanie ludzki organizm posiada najbardziej komfortowe warunki do sprawnego przeprowadzenia wszystkich procesów metabolicznych. Termin określany stanem podgorączkowym odnosi się do sytuacji, w której powyższa wartość ulega podwyższeniu o maksymalnie 0,9°C. Większe odchylenia nazywa się gorączką. Wyróżnia się kilka konkretnych typów. Gorączka nieznaczna charakteryzuje się temperaturą ciała od 38°C do 38,5°C, ale w większości przypadków dotyczy to stanu wynoszącego około 39°C. Oprócz nieznacznej postaci gorączki wyróżnia się jeszcze dodatkowe typy – znaczną, wysoką i nadmierną gorączkę. Każda z nich zagraża zdrowiu i życiu, a to za sprawą temperatury sięgającej nawet do 42°C.


Podwzgórze jest częścią mózgu, w którym znajduje się główne miejsce regulowania temperatury – fachowo określa się to jako fundamentalny ośrodek termoregulacji. To właśnie podwzgórze odpowiada za główne mechanizmy warunkujące adaptowanie się organizmu do panującej temperatury otoczenia. Z kolei proces aktywnego wydzielania ciepła jest uwarunkowany funkcjonowaniem wątroby. Stan prawidłowej temperatury ciała jest podyktowany szeregiem innych czynników i aktywności. Mowa tu przede wszystkim o wysiłku fizycznym, potliwości, transdermalnym oddychaniu (przez skórę) oraz oddawaniu moczu.

Podwyższona temperatura ciała jest spowodowana infekcją wirusową lub baktteryjną

 

Gorączka i jej wpływ na organizm

 

Istota gorączki jest nierozerwalnie związana z rozgrywającym się w organizmie procesem chorobowym, który w większości przypadków ma podłoże w infekcji o charakterze bakteryjnym lub wirusowym. W ten sposób można łatwo zrozumieć, dlaczego stany przeziębienia czy sytuacje obniżonej odporności są powiązane stricte z podwyższeniem temperatury naszego ciała. W przypadku gdy wzrost ciepłoty organizmu jest niewielki (rzędu od 1 do 1,5°C), nie ma potrzeby od razu rozpoczynać leczenia środkami farmakologicznymi. Wystarczy odpowiednio długi odpoczynek i właściwe odżywianie, które skutecznie pozwolą na regenerację naszego ustroju i przywrócenie prawidłowej homeostazy.


Wdrożenie farmakoterapii jest niezbędne w przypadku długotrwałego i niesłabnącego podwyższenia ciepłoty ciała. W sytuacji gdy gorączka utrzymuje się długi czas, nasz organizm dostaje informację o rozwoju poważnych problemów w układzie oddechowym – anginy, grypy, stanów zapalnych oskrzeli bądź płuc. Równie często zaburzona ciepłota ciała może być skutkiem nieprawidłowej pracy tarczycy, zatruć pokarmowych czy kontuzji w obrębie narządu ruchu. Odchylenia od prawidłowej wartości temperatury naszego ciała mogą być wynikiem nadmiernej ekspozycji na słońce, stosowania niektórych środków farmakologicznych, a także zabiegów medycznych i kosmetycznych, np. chirurgiczne usunięcie zęba czy zrobienie tatuażu.


Zróżnicowanie temperatury w poszczególnych częściach ciała

 

Temperatura ciała może być mierzona pod pachą, a wartość w większości przypadków powinna wynosić 36,6°C. Pomiar w tej części ciała jest postrzegany jako najbardziej uniwersalny sposób na określenie poziomu ciepłoty naszego ciała. Okazuje się jednak, że nie wszędzie. W przypadku Anglii głównym miejscem pomiarowym jest jama ustna. Wówczas za prawidłową wartość temperatury przyjmuje się wynik 36,9°C. Temperatura ciała może być także mierzona poprzez odbytnicę lub ucho. Te miejsca są postrzegane za najdokładniejsze, a w ich przypadku norma sięga 37,1°C.


Czym jest hipotermia?

 

Hipotermia jest stanem, w którym temperatura ciała spada poniżej wartości 35°C. Spadek ciepłoty ciała takiego rzędu jest uznawany za zagrażający życiu. Za najczęstszą przyczynę podaje się nadmierną ekspozycję na zimno, której następstwem jest stopniowe, a dalej całkowite wyziębienie ludzkiego organizmu.


Hipotermia, podobnie jak gorączka, posiada kilka stadiów rozwoju, które można podzielić ze względu na wartość obniżonej temperatury oraz towarzyszące im objawy:
– stadium obronne (34°C–36°C) – spadek ciepłoty skóry, gęsia skórka, zsinienie warg, przyśpieszenie oddechu, dreszcze;
– stadium pośrednie (30°C–33,9°C) – bóle i skurcze mięśni, utrata czucia, zaburzenie świadomosci, dezorientacja i stany splątania;
– stadium wyczerpania (27°C–29,9°C) – nasilenie termogenezy drżeniowej, zdrętwienie mięśni, spłycenie i zwolnienie oddechu, patologiczne tętno, zniesienie progu odczuwania bólu na skutek zaburzeń czucia, senność, apatia;
– stan letargu (25°C–26,9°C) – w wyniku dużego spadku temperatury następuje utrata przytomności, a nawet rozwój śpiączki z wyziębienia.


Spadek temperatury poniżej 25°C niejednokrotnie skutkuje śmiercią.


Sprzęt do pomiaru temperatury

 

Przyrząd do pomiaru temperatury ciała nazywany jest termometrem, który dzisiaj jest urządzeniem elektronicznym. Początkowo wykorzystywano termometry rtęciowe, ale z biegiem czasu i postępującą techniką zrezygnowano z ich używania. Istotnym powodem była sama rtęć, która jest substancją niezwykle szkodliwą dla ludzkiego organizmu. Ciekawostką są także termometry paskowe, które służą do pomiarów orientacyjnych i pozwalają na określenie ciepłoty ciała w okolicach czoła.

Temperatura ciała – znaczenie dla organizmu Ocena: 5/5 Ilość głosów: 1